THANH CẢNH – CHƯƠNG TRÌNH KỶ NIỆM 50 NĂM QUAN HỆ NGOẠI GIAO GIỮA VƯƠNG QUỐC ANH VÀ VIỆT NAM

Trong một bối cảnh xã hội đặc thù của Việt Nam, đời sống của các nghệ sĩ trong lĩnh vực nghệ thuật đương đại có rất nhiều khác biệt so với các nước trong khu vực và trên thế giới. Những quan niệm về sáng tác dòng chính và dòng phi chính thống, nghệ thuật đương đại, thậm chí về một người làm nghề chuyên nghiệp trong lĩnh vực này cho đến giờ vẫn chưa có một nền tảng chuyên nghiệp để kết nối các nguồn lực một cách bền vững.

Đời sống ấy được phát triển trên một tấm phông nền xã hội phức tạp, nơi đồng thời diễn ra nhiều quá trình phát triển quá khác biệt với nhau, thậm chí là trái ngược nhau. Trên bình diện chung, Việt Nam vẫn là một nước nông nghiệp, đang trong quá trình công nghiệp hóa-hiện đại hóa. Đời sống xã hội nói chung đã tiệm tiến từ một xã hội tiểu nông sang một xã hội công nghiệp hiện đại. Trong khi đó, Việt Nam lại cùng đang trong tiến trình toàn cầu hóa, hội nhập sâu rộng với thế giới. Sự thay đổi/biến đổi rất nhanh của xã hội mang đến những tác động lớn về mặt xã hội, văn hóa, môi trường sống…

Từ năm 2019, Lên Ngàn bắt đầu dành thời gian nhiều hơn cho các hoạt động của các nghệ sĩ trẻ và tìm hiểu thêm về hoàn cảnh lao động nghệ thuật của họ với tâm thế thúc đẩy những tiếng nói cá nhân và những gì xảy ra bên trong cũng như bên ngoài bản thân họ. Thế hệ này đã có một môi trường nghề nghiệp rộng mở hơn trước. Họ cũng đã quen và tích cực tham gia thực hành những hình thức nghệ thuật đương đại như nghệ thuật sắp đặt, trình diễn, video art, nghệ thuật đa phương tiện.

Năm 2023, Lên Ngàn cùng AC Project/Counterflows khởi xướng dự án nghệ thuật đương đại liên ngành Thanh Cảnh với sự bảo trợ từ Hội Đồng Anh để hiện thực mong muốn đó. Nghệ thuật đương đại là thứ nghệ thuật vừa mới mẻ về hình thức thể hiện vừa thử thách chính nghệ sĩ và công chúng thưởng lãm ở đa dạng góc độ: thói quen tư duy (về nghệ thuật), thói quen cảm xúc, thói quen ứng xử và thói quen nhìn nhận về nghệ thuật trong tương quan với xã hội, con người và thời cuộc. Những thử thách đó mới là nội hàm quan trọng hơn cả của nghệ thuật đương đại. Khả năng đối diện với những bất lợi của mỗi một con người cho thấy rõ nhất bản năng sinh tồn và tri thức của người đó. Bản năng sinh tồn là cái sẵn có của một sinh vật, còn tri thức là cái quyết định ý nghĩa và giá trị tồn tại của con người đó với đúng nghĩa là một con người. Nghệ sĩ cũng vậy, nhưng nghệ sĩ đích thực lại khác người thường ở chỗ họ còn có một bản năng sáng tạo mạnh mẽ cùng tri thức sâu sắc về thẩm mỹ và nhờ đó, họ mới có thể tạo nên những sáng tác nghệ thuật chạm tới trái tim của công chúng. Chính vì thế, chúng tôi tin rằng bối cảnh xã hội dù thuận hay nghịch đến đâu cho nghệ sĩ thì vẫn chỉ dừng lại là cái bên ngoài nghệ sĩ. Cái quan trọng cốt lõi của một nghệ sĩ, để đi đến thành công là ý chí và khí phách của họ, thứ được hun đúc tự bên trong bản ngã trên con đường nghệ thuật, dù đó là con đường theo thể loại nào.

Những nghệ sĩ tham gia với dụ án Thanh Cảnh; họ đã, đang và sẽ tiếp tục dấn thân trong những lĩnh vực sáng tạo mà họ thừa hiểu là khó khăn nhiều hơn rất nhiều so với thuận lợi. Tôi mong họ nhận thấy từ dự án này một tinh thần đồng cảm và cổ vũ dành cho họ. Tôi cũng luôn mong họ thực sự tỉnh táo trên hành trình sáng tạo và nhận ra chân giá trị của nghệ thuật cuối cùng có thể là gì.